Müslüman coğrafya alimi. İsmi, Abdullah bin Abdülaziz bin Muhammed el-Bekri el-Endülüsi olup, künyesi Ebu Ubeyd’dir. Doğum tarihi bilinmemektedir. İşbiliye’nin batısında Seltiş adlı yerde doğdu. Bekri Kabilesinden olduğu için Bekri nisbesiyle meşhurdur. 1094 (H.487) senesinde Kurtuba’da vefatetti. Ümmü Seleme Kabristanına defnedildi.

Babası, Endülüs’teki Kurtuba şehrine yerleşince, burada aralarında Ebu Mervan bin Hayyan'ın da bulunduğu meşhur alimlerden ders aldı. Şiirleri ile meşhur olup, ayrıca edebiyat, tarih, botanik ve coğrafya alanında söz sahibiydi.

İbn-i Safdi, onun hakkında şöyle demektedir: “Endülüs sultanları, birbirlerine Bekri’nin eserlerini hediye gönderirlerdi. Kurtuba’da yetişti. Daha sonra Mürri’ye gitti. Mürri Emiri Muhammed bin Main, kendisiyle sohbet etmek, fikirlerinden faydalanmak üzere onu yanında alıkoydu ve bol maaş bağladı. Bu yüzden bazı tarihçiler, vezirliğini de zikretmişlerdir. Ebu Ubeyd Bekri, Murabitinler Muharebesinden sonra Kurtuba’ya döndü ve ömrünün sonuna kadar burada kaldı.”

Bekri, çeşitli ilim dallarına ait pekçok eser yazdı. Önemli eserleri şunlardır:

1) Kitabü Mu’cemi Meste’cem: Coğrafya alanında yazdığı en önemli eseridir. Dört cüz olan eser; Kur’an-ı kerimde, hadis-i şeriflerde, eski Arap vak’a-name ve şiirlerinde ve Müslümanlığın yayılmasında adı geçen şehir, kale, dağ, köy gibi yerlerin adlarını içine alan bir coğrafya sözlüğüdür.

Bu isimlerin çoğunluğu Arabistan Yarımadasına aittir. Diğer bölgelere ait yer isimleri, yer yer yazılmıştır. Kitap, Wüstenfeld tarafından iki cilt halinde yayınlanmıştır. Milano Ambrosiana Kütüphanesinde üç ciltlik bir nüshası vardır.

2) Kitab-ül-Mesalik vel-Memalik: Bekri’yi şöhrete kavuşturan eseridir. Tamamı zamanımıza ulaşmamıştır. Eserin bir kısmı El-Muğrib fi Zikri İfrikıyye vel-Mağrib ismi ile basılmıştır. O zamanda yazılan bütün coğrafya kitapları gibi, şehirleri ve bunların vasıflarını anlatmaktadır. Mısır coğrafyası, Irak, Maveraünnehr ve İspanya coğrafyası hakkında bilgi veren kısmı, Baron de Slane tarafından 1857 senesinde bastırılmıştır. Eserin bu bölümü Avrupa dillerine de tercüme edilmiştir. Bu eserin Nuruosmaniye Kütüphanesinde bulunan yazma nüshası esas kabul edilmiştir. Bu yazmanın sekizinci bölümü Ruslara ve Rusya’ya ait olup; burada Akdeniz, Karadeniz, Azak ve Hazar denizine, Ceyhun Nehri ile diğer büyük nehirlere dair bilgiler de vardır.

3) A’lam-ün-Nübüvve: Peygamber efendimizin nübüvveti hakkındadır.

4) Et-Tenbih ala Ağlat-ı Ebi Ali el-Kali fi Şerh-i Kitab-il-Emval li-İbn-i Sellam: Matbu olan eserin bir kısmı yazma olup, 1211 (H.608) senesinde Ribat’ta istinsah edilmiştir (el yazısı ile çoğaltılmıştır).

5) Şerhu Emal-il-Kali,

6) El-İhsa fi Tabakat-iş-Şuara,

7) A’yan-ün-Nebat,

8) Eş-Şeceriyyat-ül-Endülüsiyye,

9) Mu’cemu ma Üstü’cime mi’nel-Buldan vel-Emakin,

10) Şerh-ul-Emsal-is-Saire.

Makaleyi paylaş

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

otag1otag2mecellesurgundekihanedanokumalik1